Nguồn
Teikuhiko
Hara Design Institute
Nội dung
Kenya Hara
Địa điểm
Odawara, Kanagawa
Nhật Bản
Tổng hợp & Biên tập
Phấn Hồng
Sugimoto Hiroshi thường gợi vui rằng nơi đây là một “trạm thời tiết” nhưng thực chất, toàn bộ tổ hợp kiến trúc là một thiết bị chính xác để chiêm ngưỡng và ghi nhận các sự kiện thiên văn, những thời khắc ánh sáng, không gian và chuyển động của vũ trụ cùng giao hoà.
Trung tâm của tổ hợp là một gallery dài 100 mét, nơi trưng bày loạt ảnh Seascapes nổi tiếng về chuỗi chân trời đại dương phẳng lặng mà Sugimoto chụp từ độ cao, luôn giữ đường phân thủy ở giữa khung hình. Theo ông, nếu võng mạc người là tấm giấy ảnh, thì lịch sử nhân loại không ngừng được “phơi sáng” trên đó. Trong hành trình này, Seascape trở thành một hình ảnh thế giới tích tụ từ vô vàn mảnh vụn ký ức và thời gian.
Cuối hành lang dài mở thẳng ra biển là một “cảnh biển hiện thực” nhìn ra đường chân trời sống động được “đóng khung” chính xác như trong các bức ảnh. Sugimoto kể, ông chọn mảnh đất cao ở Odawara vì từ thuở nhỏ đã trải qua một sự thức tỉnh cá nhân nhờ đường chân trời nơi này. Cảm hứng ấy dẫn ông mua lại khu vườn quýt trên sườn đồi, tạo nên một không gian cộng hưởng với ký ức.
Toàn bộ công trình được thiết kế như một dụng cụ đón ánh sáng. Vào hạ chí, mặt trời mọc rọi thẳng qua gallery, ánh sáng đi xuyên suốt chiều dài 100 mét. Ngược lại, đông chí là thời khắc của đường hầm thép nằm dưới – nơi ánh sáng sớm rọi vào chính xác nhờ cấu trúc định hướng. Đó là nơi người ta một lần nữa bắt gặp một “cảnh biển” không qua ống kính, mà qua ánh sáng thật đang cắt ngang bóng tối.
Bên cạnh không gian trung tâm là sân khấu Noh bằng kính quang học, phòng trà, phòng chờ, cổng trà thất và những cấu trúc như thể di tích khảo cổ. Chúng không chỉ là lời nhắc đến truyền thống kiến trúc Nhật Bản, mà còn là nỗ lực chuyển hóa thời gian thành chất liệu, nơi đá, ánh sáng và ký ức cùng tạo thành một loại “nghệ thuật khảo cổ đang diễn tiến”.
“Vật liệu của tương lai là vật liệu tái sử dụng.” – Sugimoto nói, với tình yêu đặc biệt dành cho đá. Trong Sakuteiki (Ghi chép về nghệ thuật làm vườn), một cuốn sách được biên soạn từ thời Heian (794–1185) có viết: “Đầu tiên là dựng đá.” Nhưng với Sugimoto, đá không chỉ là vật liệu, mà là kho lưu trữ lịch sử địa chất của trái đất. Những phiến và viên đá thời Kofun đến những tảng đá Nebukaishi được ông thu thập quanh vùng rồi “trải phẳng” chúng trên mặt đất như cách hiểu lại tinh thần Sakuteiki thời Heian: không dựng lên – mà đặt nằm xuống.
Sân khấu Noh được đặt song song với đường hầm thép, định hướng về phía mặt trời mọc vào đông chí. Với phông nền là biển, khán giả ngồi quanh sân khấu như ở một nhà hát vòng cung cổ đại, chỉ khác rằng ở đây, bầu trời và đại dương là một phần của kịch bản. Mỗi lần mặt trời mọc hay lặn, bề mặt kính lại phản chiếu trời đất như thể một cảnh diễn bất tận.
Tại đây còn có cánh cổng mon của một ngôi chùa thời Muromachi, trà thất Uchoten được làm theo lối tiếp cận hiện đại từ Taian do Sen no Rikyū thiết kế. Tất cả đều phảng phất tinh thần suki, hướng tới vẻ đẹp an tĩnh và tao nhã gắn với trà đạo, ikebana và waka, vốn là những điều từng là thiền định trong đời sống Nhật Bản.
Xem thêm về Enoura
