Nguồn
OEN
Ảnh
Tatsuji Nagase
Địa điểm
Kanagawa, Nhật Bản
Tổng hợp & Biên tập
Anh Nguyên
Trong một thế giới ngày càng xa rời tự nhiên, nghệ nhân mộc Yusuke Tazawa đến từ thành phố Ebina, tỉnh Kanagawa đã chọn cách quay trở lại với rừng bằng chính đôi tay và tâm hồn mình. Tại xưởng Think!Forest, anh lặng lẽ chế tác những vật dụng bằng gỗ mộc mạc như đĩa, khay, muỗng, bình và đồ nội thất, mang đậm tinh thần Nhật Bản: thấu cảm với chất liệu, lặng lẽ nâng niu thiên nhiên, và không ngừng đối thoại với truyền thống.
Từng theo học ngành khoa học và kỹ thuật lâm nghiệp, Yusuke khởi đầu sự nghiệp trong lĩnh vực bảo tồn. Nhưng chính tình yêu với gỗ, với những vân gỗ già dặn, những thớ gỗ thô ráp đã dẫn lối anh đến nghề thủ công mộc. Anh tìm cảm hứng từ văn hóa và công cụ truyền thống, nhưng thay vì tái hiện quá khứ, anh chọn cách tái tạo một cách đương đại, tinh giản nhưng sâu sắc. Yusuke sử dụng các công cụ thủ công truyền thống cùng với dầu thực vật và sơn mài để hoàn thiện bề mặt. Anh để lại những vết chạm nhẹ của đục hay dao như một dấu chỉ của quá trình chế tác, nơi bàn tay người thợ và nguyên liệu thiên nhiên cùng tồn tại và cộng hưởng. Trong từng chi tiết, người xem có thể cảm nhận được nhịp thở của gỗ, sự trầm tĩnh của rừng và một triết lý sống gói gọn trong hình khối đơn sơ.
Từ khay trà đến muỗng cà phê, mỗi vật dụng của Yusuke là một lát cắt về đời sống chậm rãi và chu toàn. Đó không đơn thuần là những sản phẩm thủ công, mà là một lời nhắc về giá trị của sự tĩnh tại, về vẻ đẹp đến từ điều không hoàn hảo — nơi mà từng vết xước, từng cong vênh đều mang dấu ấn thời gian và tự nhiên.
Anh đã quyết định trở thành thợ thủ công từ khi nào?
Công việc trước đây mang lại cho tôi nhiều ý nghĩa, nhưng tôi cảm thấy mình chỉ đang hoạt động ở phần phát triển, chưa thật sự chạm đến cốt lõi mà tôi quan tâm: rừng và tự nhiên. Tôi muốn tìm một con đường mới để hiện thực hóa điều đó, và thủ công là cách tôi chọn. Thêm vào đó, công việc cũ khá nặng về thể lực, tôi phải đi bộ ngoài trời từ tháng 4 đến tháng 11, điều này khiến tôi mong muốn theo đuổi một nghề bền vững hơn về lâu dài.
Anh tin vào giá trị của đồ vật được làm bằng tay, đặc biệt là trong thời đại máy móc phát triển như hiện nay?
Tôi sử dụng kết hợp cả máy móc và kỹ thuật thủ công trong công việc của mình. Nhưng phần hoàn thiện vốn là nơi sản phẩm thể hiện linh hồn thì nhất định phải làm bằng tay. Gỗ là vật liệu sống, không đồng nhất. Chính sự bất quy tắc đó tạo nên cá tính cho sản phẩm. Nếu xử lý hoàn toàn bằng máy móc, vẻ đẹp ấy sẽ mất đi. Vì vậy, tôi tin vào một phương pháp chậm rãi để giữ lại cái chất, cái hồn của từng thớ gỗ.
Văn hóa Nhật Bản, đặc biệt là trà đạo, dường như ảnh hưởng nhiều đến công việc của anh?
Đúng vậy, không chỉ trà đạo (chanoyu), mà cả kiến trúc truyền thống Nhật Bản như nhà nông thôn hay trà thất cũng ảnh hưởng đến tôi. Với tôi, chanoyu là một dạng tinh túy của văn hóa Nhật: từ công cụ pha trà, bày biện thức ăn, cách làm vườn, nghệ thuật cắm hoa đến kiến trúc đều mang sự giản lược và sâu sắc.
Nên hiểu triết lý “thiết kế giản đơn, hình thái tĩnh lặng” của anh như thế nào?
Giản đơn, theo tôi, không phải là ít chi tiết. Đó là cách để chất liệu tự cất tiếng nói. Một thiết kế không cần phải khoa trương, nhưng vẫn có thể gợi mở cảm xúc. Còn “tĩnh lặng” là cảm giác mà tôi muốn các sản phẩm mang lại, không ồn ào, không tranh giành ánh nhìn, nhưng hiện diện vững vàng và âm thầm trong không gian sống.
Một ngày làm việc điển hình tại xưởng Think!Forest của anh diễn ra như thế nào?
Mỗi ngày một khác. Có hôm tôi tiện gỗ, hôm khác sơn urushi. Nhưng dù làm gì, tôi cũng dành thời gian mài dụng cụ, có thể là dao, đục hoặc bào vì đó là nền tảng của tay nghề. Tôi sống ở Yokohama và lái xe khoảng một tiếng đến xưởng ở Ebina. Sau này, tôi muốn sống gần thiên nhiên hơn, nơi tôi có thể đi dạo trong rừng mỗi sáng.
Ai là người có ảnh hưởng lớn đến con đường thủ công của anh?
Rất nhiều người tôi kính trọng như James Krenov, tôi biết đến ông khi còn là sinh viên, dù lúc đó chưa nhận ra ông nổi tiếng đến thế, cuốn A Cabinetmaker’s Notebook của ông ấy giúp tôi định hình thái độ nghề nghiệp. Nishioka Tsunekazu – một bậc thầy miyadaiku từng tu sửa chùa Horyuji, tôi từng đọc sách về ông khi còn học trung học, và đó cũng là lý do tôi bước vào con đường mộc. Dù không quá thích phong cách gỗ viền thô của George Nakashima, nhưng tôi bị ảnh hưởng bởi cách ông kết hợp tinh thần Nhật với kỹ thuật phương Tây. Thầy Shoji Osamu, người trực tiếp dạy tôi kỹ thuật và thái độ làm nghề tại TAKUMIJYUKU, những ghi chú từ bài giảng của thầy vẫn là báu vật với tôi. Và cuối cùng là ông Inoue, chủ tiệm dụng cụ mộc ở Tokyo, tôi học từ ông không chỉ cách bảo dưỡng công cụ, mà còn học được cả tinh thần thủ công.
Anh hy vọng để lại di sản gì?
Tôi muốn đóng góp vào sự tiếp nối của nghề mộc, đồng thời gìn giữ rừng, một nền tảng quan trọng của văn hóa gỗ Nhật Bản. Tôi cũng mong có thể truyền lại kỹ thuật mộc cổ điển cho thế hệ sau.
Anh có lời khuyên nào cho những ai muốn theo đuổi nghề thủ công?
Hãy luôn nhớ rằng mọi vật làm từ gỗ đều mang linh hồn của khu rừng. Chúng không chỉ xuất hiện ở xưởng cưa, ngay cả khi đã được xẻ ra, nguồn gốc của gỗ vẫn là từ rừng. Và đừng quên, dù máy móc hay kỹ thuật hiện đại phát triển đến đâu, việc chế tác bằng tay vẫn có một ý nghĩa rất lớn.
Cảm ơn anh!
