Nguồn
ONE
Ảnh
Mark Robinson
Địa điểm
Osaka, Nhật Bản
Tổng hợp & Biên tập
Anh Nguyên
Ẩn mình trong thành phố yên ả Neyagawa thuộc tỉnh Osaka, nghệ nhân Rieko Fujimoto dành trọn ngày dài trong xưởng nhỏ của mình, tạo tác nên những chiếc muỗng, nĩa, dao và dụng cụ nhà bếp bằng đồng thau và nhôm. Những món đồ bé nhỏ, giản dị, nhưng đầy tính chính xác – mang theo sự trầm lặng và sức nặng của một triết lý sống tối giản, bền bỉ và sâu sắc.
Tốt nghiệp ngành kim loại tại Đại học Nghệ thuật Osaka vào năm 2002, Fujimoto từng làm việc thiết kế sản phẩm cho các cửa hàng đồ gia dụng địa phương. Nhưng sau vài năm trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp, cô rời bỏ guồng quay ấy để tìm về nhịp sống thủ công truyền thống. Dưới sự chỉ dẫn của bậc thầy kim khí Shigeru Terachi – một nghệ nhân có ảnh hưởng lớn đến thế hệ kế tiếp – Rieko bắt đầu con đường thực hành độc lập của mình.
Trong không gian xưởng khiêm tốn, những công cụ cũ kỹ từ thời Edo nằm cạnh các dụng cụ hiện đại, tất cả là bạn đồng hành của cô trong hành trình tạo hình vật chất bằng tay. Ở đó, những chiếc muỗng cà phê bằng đồng thau khởi đầu từ một miếng kim loại thô. Chúng được nung nóng, rèn dẹt, cắt tạo hình, ngâm axit, mài mịn, và cuối cùng là đánh bóng bằng tay – từng công đoạn đều mang dấu vết của người làm ra nó.
Fujimoto không dùng đến kỹ thuật phức tạp hay máy móc cao cấp. Cô chọn công cụ thủ công và quy trình chậm rãi – bởi như cô chia sẻ, “gỗ hay kim loại không phải là vật liệu nhân tạo – chúng có cá tính riêng, và sự thủ công là cách tốt nhất để bộc lộ vẻ đẹp tự nhiên đó”. Trên bề mặt của từng món đồ, cô cố tình để lại những vết đục nho nhỏ – như cách giữ lại “tiếng nói” của vật liệu, và tôn vinh bàn tay người thợ.
Phong cách thẩm mỹ của Rieko là sự kết hợp tinh tế giữa hiện đại và truyền thống. Cô bị cuốn hút bởi những ảnh hưởng từ nghi thức trà đạo Nhật Bản, nơi sự giản lược không đồng nghĩa với sự đơn điệu, mà chính là sự tinh lọc tuyệt đối. Theo cô, “đơn giản không phải là ít đường nét hay hình khối, mà là tận dụng tối đa tính chất của vật liệu. Sự đơn giản là thứ khó định nghĩa bằng lời, nhưng nó có thể chạm đến cảm nhận sâu xa nhất của người sử dụng”.
Chính sự im lặng của hình thức, của bề mặt, của quy trình lại là nơi thấm đẫm tinh thần của người làm ra nó. Cảm giác cầm một chiếc muỗng do Fujimoto làm ra là cảm giác kết nối với điều gì đó rất người, rất thật: chất kim loại dịu dàng ấm lên trong tay, các cạnh mềm mịn nhưng vẫn đủ thô ráp để không lẫn lộn với sản phẩm công nghiệp.
Xưởng của Rieko Fujimoto không chỉ là nơi sản xuất, mà còn là không gian lưu giữ truyền thống thủ công Nhật Bản qua từng chi tiết. Những chiếc thìa cà phê từ đây không chỉ là đồ vật – chúng là mảnh ghép khiêm nhường nhưng đầy ý nghĩa trong cuộc đối thoại giữa bàn tay người thợ và vật liệu, giữa quá khứ và hiện tại, giữa công năng và cảm xúc.
