Steve McCurry – nhiếp ảnh gia lừng danh người Mỹ, nổi bật với bức ảnh “Afghan Girl” trên bìa tạp chí National Geographic năm 1985, luôn mang đến cho người xem những tác phẩm vừa mang tính biểu tượng, vừa khơi gợi chiều sâu nhân bản. Với ông, nhiếp ảnh không chỉ là lưu giữ khoảnh khắc, mà còn là cánh cửa dẫn đến những ký ức, lịch sử, và cả những xung động văn hóa được kể lại qua ánh mắt, màu sắc, và sự im lặng của hình ảnh.
Các tác phẩm của McCurry trải dài từ Nam Á, Trung Đông cho tới châu Phi, nơi ông không chỉ ghi lại chiến tranh, di cư, nghèo đói mà còn cả sự bền bỉ, niềm vui và nét đẹp mong manh trong đời sống thường nhật. Màu sắc rực rỡ, bố cục khắt khe nhưng giàu cảm xúc đã tạo nên dấu ấn khó trộn lẫn, thứ khiến công chúng dễ dàng nhận ra “ngôn ngữ McCurry” ngay trong thoáng nhìn đầu tiên.
Ảnh: Lensmagazine.net
Điểm đặc biệt trong nhiếp ảnh của McCurry là khả năng kết hợp màu sắc rực rỡ, ánh sáng tinh tế cùng tính trữ tình sâu lắng. Dù khắc họa sự khốn khó, tác phẩm của ông không bao giờ sa vào sự u ám; thay vào đó, chúng phản chiếu nhân phẩm và sức sống bền bỉ của con người. Điều này khiến ông thường bị chất vấn: liệu có phải ông đang “làm đẹp nỗi đau”? McCurry phản bác gay gắt: “Hoàn toàn hợp pháp khi một nghệ sĩ hay nhiếp ảnh gia ghi lại thế giới như nó vốn có – niềm vui, hạnh phúc, đau khổ, buồn bã. Đó là một phần trải nghiệm con người. Ý tưởng rằng tôi cố tình biến nỗi đau thành công cụ thẩm mỹ là điều tôi không thể chấp nhận.”
Trong sự kiện kỷ niệm 100 năm chiếc Leica I tại Wetzlar (Đức) vào tháng 6 vừa qua, McCurry một lần nữa thu hút sự chú ý. Ông tham gia thảo luận, gặp gỡ khán giả, nhưng cũng không ngần ngại thể hiện sự khó chịu khi các câu hỏi chạm vào vùng nhạy cảm: tranh cãi năm 2016, khi báo chí phát hiện một số bức ảnh của ông đã được chỉnh sửa nhằm loại bỏ chi tiết thừa. Lúc đó, McCurry khẳng định ông không phải nhà báo ảnh, mà là một “người kể chuyện bằng hình ảnh.” Tuy nhiên, đến nay ông vẫn từ chối bàn sâu: “Đây là chuyện cũ rồi, anh bạn. Tôi sẽ không đi sâu vào nữa.”
Nhiếp ảnh gia từng nhiều lần nhấn mạnh rằng: ““Phần lớn những bức ảnh của tôi đều lấy con người làm điểm tựa. Tôi tìm kiếm những khoảnh khắc không phòng bị, nơi bản chất tâm hồn hé lộ.”(Most of my pictures are grounded in people. I look for the unguarded moment, the essential soul peeking out”). Đó là quan niệm xuyên suốt hơn bốn thập kỷ sáng tác, ông đặt con người làm trung tâm, nhưng không bó buộc vào tính chất báo chí khô cứng, mà mở rộng sang tính biểu tượng, tính nghệ thuật, và sự đồng cảm phổ quát.
Ở tuổi 75, Steve McCurry không còn quan tâm nhiều đến việc phải “giải thích” cho nghệ thuật của mình. Ông để hình ảnh tự nói, để nhân vật tự hiện diện trong sự tôn trọng và nhẫn nại. Chính sự bền bỉ ấy đã biến nhiếp ảnh của McCurry thành nhịp cầu nối giữa cá nhân và nhân loại, giữa khoảnh khắc ngắn ngủi và ký ức vĩnh hằng.
