NGHỆ NHÂN
Catherine Rochtus
ẢNH
Paris Brummer
Cuối tháng Ba ở Bỉ, trời mưa nhẹ, sương giăng mờ khắp bến cảng Antwerp. Chúng tôi rời nhà hàng RAS cạnh cảng, lái xe khoảng 35 phút về phía ngoại ô để đến thăm xưởng làm việc của nghệ nhân kim hoàn Catherine Rochtus. Khi bước đến ngưỡng cửa, một ngọn nến nhỏ bất chợt thu hút ánh nhìn. Đặt trong vầng sáng dịu nhẹ, nó như mời gọi, như một nghi thức đón khách giản dị mà sâu sắc. Ánh nến lặng lẽ mà đầy trìu mến ấy đã mở ra hành trình của chúng tôi: một chuyến đi thấm đẫm ánh sáng, vật thể và tinh thần sáng tạo.
Sáu năm trước, Catherine chuyển đến không gian này khi nó vẫn còn là một không gian trống chưa có gì định hình. Cùng với các nhà thiết kế, bà đã lên ý tưởng và xây dựng từng chi tiết: vị trí cầu thang, vật liệu cửa, đường nét đồ nội thất. Nhưng điều đáng kể nhất là sự hiện diện của bàn tay bà trong mọi ngóc ngách: những chân bàn bằng đá thô mộc, ghế gỗ do bà tự tay chế tác. Chính sự tham gia trực tiếp ấy khiến không gian trở nên sống động và chân thành, như thể từng chi tiết đều đang thở.
Trong xưởng, phép thuật kim loại hiện lên trước mắt người xem như một nghi thức chậm rãi mà đầy mê hoặc. Catherine sử dụng xương cá, mai mực để tạo khuôn đúc cho trang sức. Những khuôn này tưởng chừng mong manh nhưng lại để lại vết hằn hữu cơ trên bề mặt kim loại. Các món trang sức mang nét đẹp nguyên sơ, như đến từ một thời tiền sử, nhưng lại toát lên sự tinh tế hiện đại. Đó là nơi mà kỹ thuật cổ xưa đối thoại với ý tưởng đương đại, mà tự nhiên và con người gặp gỡ nhau bằng sự tôn trọng sâu sắc.
Trên sàn xưởng, một lưới gỗ lặng lẽ nằm đó. Vừa hữu dụng giúp giữ lại ngọc trai hay vật liệu nhỏ, vừa gợi lên tinh thần xưa cũ. Catherine kể rằng kỹ thuật này từng được dùng trong các xưởng kim hoàn cổ châu Âu, và bà tìm thấy nó trong một bức tranh cũ. Đó là minh chứng cho cách bà hòa trộn lịch sử và hiện tại, kỹ thuật và cảm xúc.
Chúng tôi rời xưởng khi trời vẫn còn mưa nhẹ. Ánh nến ban đầu nay đã lùi lại sau lưng, nhưng cảm giác ấm áp thì vẫn còn trong lòng bàn tay. Ở thế giới của Catherine, sáng tạo không chỉ là một hành vi nghệ thuật mà còn là cách sống, là niềm tin vào sự kết nối giữa con người, vật thể và ký ức. Trong những chiếc nhẫn, đôi khuyên tai hay cánh cửa gỗ tự tay làm ra, người ta có thể tìm thấy điều gì đó vượt ngoài hình dáng, một thứ ánh sáng âm thầm mà kiên định. Và có lẽ, nó vẫn đang cháy, như ngọn nến nơi bậc cửa hôm ấy.
