tổng hợp & biên tập ANH NGUYÊN
ảnh Null Stern Hotel & nguồn quốc tế
Giữa thiên nhiên rộng lớn ở Thụy Sĩ, có một chiếc giường được đặt ra đó, như thể rơi từ bầu trời, không mái, không vách, không cảnh quan phụ trợ nào khác ngoài gió, sao và đêm. Đó là hiện diện của Null Stern Hotel, một dự án kiến trúc trải nghiệm, nơi cái “ít” trở thành đòn bẩy để đánh thức nhận thức, để khách hàng không chỉ ngủ, mà có cơ hội đối thoại với bản thân và thế giới.
Dự án này không bắt đầu với ý tưởng về việc lưu trú mà khởi nguyên từ một tác phẩm sắp đặt. Vào năm 2008, trong bối cảnh khủng hoảng tài chính và sự bùng nổ các loại hình du lịch, hai nghệ sĩ Thụy Sĩ Frank và Patrik Riklin (thuộc Atelier für Sonderaufgaben) đã kết hợp với doanh nhân ngành khách sạn Daniel Charbonnier hình thành ý tưởng: nếu khách sạn cắt tất cả những yếu tố vốn được coi là thiết yếu như mái, tường, decor… thì điều gì còn lại? Và nếu chỉ còn một chiếc giường, thì khách hàng sẽ cảm nhận thế nào?
Ảnh: HANNA illustrator & designer
Phiên bản đầu tiên của Null Stern được thực hiện bên trong một hầm nguyên tử (nuclear bunker) ở Sevelen / Teufen. Trong không gian ngột ngạt ấy, họ đặt hai cái giường, đèn và bộ nội thất kiểu Bắc Âu tối giản, gợi lên cảm giác vừa thử nghiệm nghệ thuật vừa là nơi ngủ qua đêm. “Dù vậy, khách đặt đầy; người ta trả tiền để trải nghiệm nghịch lý: sự thiếu thốn trong một không gian an toàn. Bản bunker đó sau này được chuyển thành bảo tàng, nhưng tên Null Stern thì tiếp tục lớn lên như một huyền thoại nhỏ trong giới sáng tạo.”
Khi Null Stern bước ra ngoài trời, chính là khi nó bộc lộ tầm nhìn thực sự: “zero real estate”, không bất động sản, không kết cấu cố định, không vật cản nào giữa khách trải nghiệm và thiên nhiên. Trong bài viết đăng trên Architectural Record, việc thiết kế cho phiên bản ngoài trời được mô tả đơn giản đến mức cực điểm: nền bê tông/đá nhỏ khoảng 13 mét vuông, một giường đôi, hai bàn đầu giường, hai đèn đọc chạy bằng năng lượng mặt trời – không hơn không kém. Frank Riklin từng nói: “The landscape becomes the wallpaper”, nghĩa là phong cảnh không chỉ là bối cảnh phụ, mà là phần cấu trúc chủ yếu của khách sạn. Với phương án ấy, khách sạn không đóng khung khách, mà để khách “nằm giữa thiên nhiên”.
Đặt giường giữa núi rừng, Null Stern không nói rằng bạn sẽ tìm được sự êm ái; nó nói rằng bạn sẽ tìm thấy sự tỉnh thức. Mưa, gió, tiếng côn trùng, sương đêm… tất cả đều là phần của trải nghiệm. Khi mưa đến, khách có tùy chọn chuyển sang nơi có mái che (nếu được chuẩn bị trước), chính sách này như một “phụ đề thực tế” cho lời hứa về sự mở.
Patrik Riklin
Giá cho phiên bản ngoài trời (ở những vùng như Safiental) từng rơi vào khoảng 260 USD/đêm cho mùa hè/thu. Công việc quản lý và vận hành do cộng đồng địa phương đảm trách, người dân vùng Safiental tham gia vào xây móng, quản lý và phục vụ khách nhằm giữ sự liên kết giữa dự án và vùng đất. Phiên bản ngoài trời đã lan rộng khắp Thụy Sĩ: từ vùng núi Grisons đến Appenzellerland, Toggenburg, Heidiland, và kể cả vùng giáp biên như Liechtenstein. Bản “suite” của Null Stern xuất hiện ở địa điểm rải rác, và thường kín chỗ trước cả mùa.
Không dừng lại ở đó, năm 2022, dự án này ra mắt phiên bản Anti-Idyllic Suite đặt ngay bên lề trạm xăng ở Saillon (Valais), một vị trí chắc chắn không hề thơ mộng. Tại đây, biển quảng cáo, ánh đèn bảng hiệu và tiếng xe qua lại đóng vai trò “phông nền” cho chiếc giường trắng giữa đêm. Bản này khai thác nghịch lý: chúng ta không thể ngủ yên khi đang đối mặt với hiện thực kinh tế, môi trường và xã hội. Trên Domus, bài “Sleeping without walls or a ceiling” mô tả rằng trong phiên bản này, trải nghiệm không chỉ là ngủ mà là chiêm ngưỡng, nhưng chiêm ngưỡng điều gì đây?!
Khách đặt phiên bản này, khi màn đêm buông xuống, sẽ không chỉ nghe tiếng gió mà còn nghe tiếng xe, nhìn bảng giá xăng sát cạnh đầu giường. Bao nhiêu người có thể trọn vẹn chìm vào giấc ngủ trong tình cảnh ấy? Bản anti-idyllic là lời nhắc rằng sự bất ổn hôm nay đã len vào cả nơi vốn được xem là chốn nghỉ, rằng chúng ta ngủ trong một thời đại không an toàn. Trong bài phỏng vấn trên GoNOMAD, Charbonnier chia sẻ: “Nếu một khách hàng hài lòng trong một bunker, tức là khía cạnh vô hình của dịch vụ quan trọng hơn phần vật chất.”
Về tổng quan, cái duyên của Null Stern là ở chỗ tiếp cận công chúng không qua thông số, mà qua hình ảnh và nghịch lý. Khi ai đó vô tình nhìn chiếc giường giữa phong cảnh núi rừng hùng vĩ, họ sẽ muốn đến đó nghỉ, khi đến đó, họ lại chụp ảnh và đăng lên các kênh cá nhân… cứ thế câu hỏi và hình ảnh tăng dần theo thời gian, khiến công chúng tò mò và mong muốn được trải nghiệm. Đó là cách một ý tưởng kiến trúc nhỏ trở thành biểu tượng lan tỏa.
Tuy nhiên, Null Stern vẫn đối mặt những thách thức như khả năng bị hủy phòng mùa mưa, chi phí vận hành ở nơi xa, bảo trì và di chuyển nhưng mà giá vé vẫn cao, thậm chí cao hơn khách sạn thông thường trong nhiều trường hợp. Rõ ràng, cái giá khách hàng trả không phải cho mái che, mà cho “khoảnh khắc không mái che”. Có thể nói, Null Stern là một thử nghiệm thực tế của nghệ thuật kiến trúc, mở ra câu hỏi: muốn ngủ hay muốn thức?! Khi ai đó chọn Null Stern, họ chọn mang trong mình suy nghĩ giữa đêm thanh vắng.
Xem thêm ảnh về khách sạn từ nguồn CROWN GOOSE
