Tác giả
Inma Buendía
Ảnh
Victor Stonem
Địa điểm
Roma, Italy
Nguồn
OpenHouse Magazine
Tổng hợp & Biên tập
Nemcua
Tại Rome, có những cư dân sống lâu hơn bất kỳ ai: các bức tượng. Suốt hàng thế kỷ, chúng đứng lặng lẽ giữa thành phố, chứng kiến sự đổi thay của không chỉ kiến trúc, mà cả nhịp sống và cách con người giao tiếp. Từ thời của đối thoại và suy tư, đến thời của cái nhìn lướt qua và ánh đèn flash, các tượng đá vẫn lặng lẽ chứng giám những lời yêu thầm thì, những cái vuốt ve vội vàng, và cả ánh mắt lưu luyến trong đại sảnh các palazz, nơi thời gian được khắc vào đá bằng sự mài mòn chậm rãi của gió và ẩm.
Các tác phẩm điêu khắc, những mảng tường hoen ố, các quảng trường ngập nắng hay các khung cửa chìm trong bóng râm – tất cả như đang thì thầm với nhau một bản đối thoại cổ xưa mà tai người hiện đại khó lòng nghe rõ. Thỉnh thoảng, ta chợt hiểu điều gì đó sau một khoảng lặng rất dài. Cũng có những thứ mãi mãi nằm ngoài khả năng giải mã của chúng ta.
Âm thanh đặc trưng của Rome không phải là tiếng còi xe hay tiếng người, mà là tiếng gió luồn qua các con hẻm hẹp, tiếng đá cọ vào bóng râm. Không khí ẩm len vào từng kẽ xương. Những đoạn phố bất chợt mở ra một quảng trường, nơi ánh sáng vỡ òa rồi nhanh chóng lùi vào bóng của những cột đá. Tôi tìm đến Pantheon. Đứng dưới oculus, tôi tưởng tượng hơi thở của thần Neptune lướt qua mái vòm, biến công trình thành một nhạc cụ khí – một bản giao hưởng bằng ánh sáng và không gian, nơi thời gian được đo bằng những tia nắng.
Tượng thần Nile đưa tôi từ không khí về với yếu tố nước. Giữa quảng trường Campidoglio, tác phẩm của Michelangelo – vị thần nước tựa người trên tượng nhân sư, cầm tù và phong phú – trở thành điểm lắng của nhịp điệu đô thị. Ở đây, đài phun nước không chỉ là yếu tố cảnh quan – nó là phương tiện của sự sống, của dòng chảy lịch sử và sự hiện diện của vật chất.
Tôi bước vào điện Lateran, và bất ngờ như đang đi xuyên tầng lớp lịch sử – mỗi trần vòm là một lớp thời gian, một huyền thoại được kể lại bằng bích họa. Những bước chân của tôi tiếp tục vang lên trong sân cung điện Cancelleria – nơi người ta nói mặt tiền bằng đá travertine đã được tái sử dụng từ nhà hát Pompey cổ. Đá ở đây mang ký ức, và trong từng đường gờ của cột đá granite Ai Cập, ta cảm nhận được những tầng di sản lồng vào nhau như vữa và cát.
Chuyến đi kết thúc tại bảo tàng Borghese. Không có vé, không vào được. Rome không phải lúc nào cũng sẵn lòng đón nhận. Nhưng khi tôi quay lại phòng trưng bày The Rape of Proserpine, mọi thứ lặng đi. Trong không gian trống trải, tôi nghe thấy tiếng than vãn dịu dàng của nàng Proserpine – nỗi đau sâu lắng nhưng dịu nhẹ, như bản chuyển mùa từ hè sang thu. Đó là khoảnh khắc cái chết và cái đẹp đồng hiện.
Khi ta nhìn Rome qua lăng kính hiệu suất và tính toán – thứ thường trực trong thế giới hiện đại – thật dễ để quên rằng từng vòm mái, từng bức tường, từng tượng đá nơi đây là kết quả của nỗ lực phi thường. Hai lần tôi đến thành phố này, đều là vì công việc. Nhưng chính những lần ấy lại cho tôi thấy rõ nhất điều không thể học qua sách vở: kiên nhẫn, âm thầm, và sự hiện hữu. Những gì ta tưởng là tiếng thì thầm của đá, có thể chỉ là tiếng vọng của bao cố gắng, bao bí mật đã bị thời gian phủ bụi.
