tác giả & chụp ảnh Kenya Hara
nguồn Hara Design Institute
Shofukuro, một ryotei (nhà hàng truyền thống) ẩn mình trong dòng chảy thời gian, khởi nguồn từ thời Minh Trị như một tiệm trà do người vợ của một thợ đúc đồng sáng lập. Sau Thế chiến II, thế hệ thứ ba của gia đình tái định hình nơi đây thành một không gian ẩm thực cao cấp, hiện đang được vận hành bởi thế hệ thứ tư và thứ năm. Shofukuro không chỉ là một nhà hàng; đó là biểu hiện của sự giao thoa giữa kiến trúc, vật liệu và trải nghiệm, nơi mỗi chi tiết được sắp đặt để gợi lên sự thanh tịnh của Zen.
Lối vào Shofukuro mở ra con đường sỏi trắng tinh khôi, dẫn qua khu vườn được chăm chút tỉ mỉ. Sự tối giản đầy ý đồ trong thiết kế này làm nổi bật bản chất của vật liệu: sỏi, đá, cây cối được sắp xếp như một bức tranh thủy mặc, nơi mỗi yếu tố đều mang ý nghĩa.
Bầu không khí Zen bao trùm, tạo nên hành trình chuyển đổi từ thế giới bên ngoài sang không gian chiêm nghiệm. Kiến trúc gỗ truyền thống, với các gian phòng mở ra khu vườn, thể hiện sự hòa quyện giữa nội thất và ngoại thất. Gỗ, giấy washi, gốm là những vật liệu được chọn không chỉ vì chức năng mà còn để kể câu chuyện về thời gian và thiên nhiên.
Sau chuyến tham quan Bảo tàng Raku Kichizaemon tại Bảo tàng Nghệ thuật Sagawa, tôi dừng chân ở Shofukuro và không cưỡng lại được việc ghi lại hình ảnh một món khai vị tinh tế. Hôm ấy là ngày 7 tháng 7, trùng với Lễ hội Tanabata. Từ thời Heian (794–1185), người ta đã có tập tục viết điều ước bằng mực sumi trên lá kaji (cây dâu tằm) . Trên bàn ăn hôm đó, nắp đĩa khai vị được trang trí bằng một chiếc lá kaji tự nhiên, buộc bằng dây mizuhiki (dây trang trí làm từ giấy washi xoắn thủ công). Sự chăm chút tinh vi này để lại trong tôi một ấn tượng khó quên. Đúng một năm sau, tôi lại có dịp quay trở lại. Đây là những ghi chép từ những lần ghé thăm ấy.
Kenya Hara
Vào ngày 7 tháng 7, dịp Lễ hội Tanabata, món khai vị được trình bày trên đĩa có nắp trang trí bằng lá kaji, buộc bằng dây mizuhiki làm từ giấy washi xoắn chặt. Lá kaji, biểu tượng của sức khỏe và sự thận trọng, kết hợp với dây mizuhiki tinh xảo, thể hiện sự chăm chút trong từng chi tiết, gợi lên triết lý thiết kế về sự tinh tế trong đơn giản. Những chi tiết này không chỉ trang trí mà còn là lời nhắc nhở về mối liên hệ giữa con người và thiên nhiên, phù hợp với tinh thần của mùa Tanabata.
Ẩm thực tại Shofukuro phản ánh sự trân trọng các mùa. Mì somen lạnh được phục vụ trong bát băng mô phỏng gốm raku, một sự kết hợp giữa vật liệu tự nhiên và sáng tạo thủ công. Bát băng, sau khi sử dụng, được bọc trong vải trắng, gợi lên sự thuần khiết và tính nhất thời của trải nghiệm – một khoảnh khắc ichigo-ichie, không thể lặp lại.
Quá trình chế biến cá ayu từ hồ Biwa là một nghi thức đầy ý nghĩa. Đầu bếp xuất hiện từ sân trước, mang lò hibachi, nướng cá trên tro trong bình houraku bằng đất nung. Hành động xiên và nướng cá thể hiện sự tôn kính với sự sống, biến đổi nó thành món ăn trong sự minh bạch. Khoảnh khắc cá giật mình khi bị xiên là lời nhắc nhở mạnh mẽ về tính tạm thời của mỗi khoảnh khắc.
Cá ayu nướng được trình bày trên đĩa hình lá tre, với con cái lớn mang trứng như đang nhảy múa, và hai con non trên đĩa sọc xanh trắng, như thể đang bơi cùng nhau. Sự sắp đặt này không chỉ là ẩm thực mà là một thiết kế trực quan, nơi chuyển động và sự sống được gợi lên qua cách bố trí và lựa chọn vật liệu.
Bộ đồ dùng trên bàn tại Shofukuro là bản giao hưởng của vật liệu và cảm giác. Cốc kiriko trong suốt phục vụ sake lạnh mang lại cảm giác mát mẻ, kích thích thị giác. Đồ thủy tinh cắt gọt tinh xảo làm nổi bật màu cam rực rỡ của món tráng miệng xoài, minh họa sức mạnh của vật liệu trong việc nâng tầm trải nghiệm. Cuối bữa ăn, tách trà mỏng trong chén Oribe đen, với những đường nét uốn lượn tinh tế, phản ánh sự hài hòa giữa hình thức và chức năng, đồng thời thể hiện tinh thần của chủ ryotei.
Shofukuro là không gian nơi kiến trúc, vật liệu và ẩm thực hòa quyện để tạo ra trải nghiệm toàn diện. Từ con đường sỏi đến bát băng, từ lá kaji đến chén Oribe, mỗi yếu tố được chọn lựa để tôn vinh bản chất của mùa, nghi thức và khoảnh khắc. Sự tối giản tại đây không phải là thiếu thốn, mà là sự chăm chút để làm nổi bật những gì thực sự quan trọng. Shofukuro là minh chứng cho sức mạnh của thiết kế: một không gian nơi sự tĩnh lặng và trải nghiệm trở thành một.
Xem thêm ảnh về chuyến thăm được chụp bởi Kenya Hara
