Tổng hợp và Biên tập: Cá Mú
Nguồn: Architectural Record, world-architects
Tại Bảo tàng Thiết kế Cooper Hewitt Smithsonian (New York), triển lãm An Atlas of Es Devlin mang đến một cái nhìn toàn diện về ba thập kỷ sáng tạo của nghệ sĩ – nhà thiết kế sân khấu người Anh Es Devlin. Không chỉ là một hồi cố nghề nghiệp, đây còn là cơ hội hiếm hoi để công chúng bước vào chính “xưởng thiết kế” – nơi Devlin và nhóm học trò kiến trúc của cô tạo nên những không gian biểu diễn biến hóa, từ sân khấu kịch London, các buổi hòa nhạc của U2, Beyoncé, đến các sự kiện tầm cỡ như Thế vận hội London 2012 hay Super Bowl 2022.
Triển lãm được giám tuyển bởi Andrea Lipps cùng Julie Pastor, với thiết kế và sản xuất do Es Devlin Studio thực hiện. Không gian được tái hiện như một mê cung của tư duy, nơi người xem vừa chiêm ngưỡng vừa khám phá tiến trình sáng tạo của Devlin qua các bản phác thảo, sổ tay, mô hình sân khấu và cài đặt kỹ thuật số. Mọi yếu tố, từ ánh sáng, âm thanh đến đồ họa, đều được dàn dựng có chủ đích, giúp người xem cảm nhận quy trình sáng tạo như một tổng thể sống động, thay vì chỉ là kết quả hoàn thiện.
Ngay từ lối vào, bản sao xưởng thiết kế của Devlin tại London mở ra hành trình khám phá. Kế đó, “Iris” – tác phẩm nhiều lớp được trưng bày như một điểm nhìn xuyên suốt – tôn vinh hàng trăm cộng sự của cô, những người cùng tạo nên thế giới nghệ thuật đa chiều. Lối đi hình “con ngươi” tiếp tục dẫn khách tham quan qua dòng thời gian các dự án lớn, trong đó mỗi phòng trưng bày hé lộ một khía cạnh khác của quy trình sáng tạo: từ nghiên cứu ánh sáng, bố cục sân khấu đến cách Devlin khai thác vật liệu và cấu trúc tự nhiên để thể hiện quan điểm con người là một phần của thiên nhiên.
Tác phẩm”Iris” được chú thích với tên và ngày tháng của vô số dự án hợp tác của Devlin. Ảnh Architectural Record
Phần trưng bày cuối cùng dành cho cuốn sách An Atlas of Es Devlin (Thames & Hudson, 2023) – ấn phẩm dày 926 trang được ví như một “tác phẩm điêu khắc bằng giấy”. Cuốn sách được thiết kế với nhiều loại giấy, chất liệu và kích thước trang khác nhau, tạo cảm giác như lật qua chính kho lưu trữ của Devlin. Những lớp giấy mylar trong suốt, những đường cắt và khoảng trống gợi cảm giác “nhìn qua lỗ khóa” motif quen thuộc trong thiết kế của cô, dẫn dắt người đọc bước sâu vào thế giới sân khấu và tư duy nghệ thuật.
Theo nhà phê bình Rob Shields, An Atlas of Es Devlin không chỉ là danh mục triển lãm mà là một bản đồ tư duy thị giác – nơi mỗi trang sách phản ánh cách Devlin kết hợp khoa học, nghệ thuật và kiến trúc để tạo ra những không gian biểu đạt cảm xúc tập thể. Như ông nhận xét, cuốn sách “mở ra cả một vũ trụ của những điều có thể”.
Từ triển lãm đến ấn phẩm, An Atlas of Es Devlin chứng minh tài năng của Devlin không nằm ở quy mô các dự án, mà ở cách cô kiến tạo trải nghiệm, biến khán giả thành một phần của tác phẩm. Ở đó, nghệ thuật không chỉ để xem, mà để sống cùng, cảm cùng, và suy ngẫm về vai trò của con người trong thế giới đang không ngừng thay đổi.