Thực hiện
Zoe Suen
Địa điểm
London
Ảnh
Silvana Trevale
Nguồn
Apartmento Magazine
Ngôi nhà của Anna Sulan Masing ở phía đông bắc Luân Đôn giống như một kho lưu trữ, chất đầy những mảnh ghép của các tác phẩm quá khứ và tương lai, dù được viết ra, cất thành lời, hay trình diễn trước công chúng. Thật khó để tìm ra một góc nào không được phủ đầy bởi sách, vải vóc, hay những đồ gốm sứ, những thứ hoặc cô đọng lịch sử cá nhân của cô, hoặc gợi mở một câu chuyện đang chờ được kể, hoặc cả hai. Bước vào một không gian như thế này là một đặc ân; tôi lướt mắt qua phòng khách trong khi cô đun nước pha trà, và những câu hỏi tự nhiên tuôn ra.
Là một nhà văn, nhà thơ và học giả, các tác phẩm của Masing chủ yếu xoay quanh đồ ăn và thức uống, những con đường cô chọn để khám phá những lịch sử văn hóa và thuộc địa phức tạp, thường đầy thách thức. Cột mốc mới nhất của cô, cuốn sách Người Hoa và Bất kỳ Người Á nào Khác (Chinese and Any Other Asian) gói gọn điều này qua một cuộc khám phá không khoan nhượng về ý nghĩa của việc là người Đông Á và Đông Nam Á tại Anh ngày nay.
Giống như các tác phẩm của mình, vốn là nghệ thuật kể chuyện qua gần như mọi phương tiện có thể, bản thân Masing cũng đa diện. Sinh ra ở Úc với mẹ là người New Zealand gốc Scotland và cha thuộc tộc người bản địa Iban ở đảo Sarawak, Borneo, cô lớn lên ở Sarawak, Malaysia, và Auckland trước khi định cư tại Anh. Quá trình trưởng thành này đã chuẩn bị cho cô công việc hiện tại, nơi cô viết cho các ấn phẩm và sân khấu, dẫn chương trình podcast, và khởi xướng các dự án nghiên cứu công cộng cũng như tạp chí. Masing đã sử dụng các thuật ngữ như “phi thực dân hóa” và “chiếm đoạt văn hóa” từ lâu trước khi chúng trở thành ngôn ngữ phổ biến qua các chủ đề trên Twitter. Cô không chỉ hiểu những phức tạp của bản sắc và xu hướng của chúng ta, dù tốt hay xấu, trong việc định nghĩa bản thân và người khác qua ngôn từ, đồ vật, hay thực phẩm; cô còn biết cách gợi mở một tô laksa nóng hổi, hay phân tích một hạt tiêu, để lộ ra những ngã rẽ và xung đột bên trong, những thứ đã định hình cách chúng ta ăn và cách chúng ta tồn tại.
Chị làm việc với rất nhiều phương tiện và dự án khác nhau. Chị giới thiệu bản thân thế nào khi gặp gỡ mọi người, chẳng hạn như tại một bữa tiệc?
Thường thì tôi nói mình là một nhà văn vì tôi nghĩ mọi người dễ hiểu điều đó. Rồi nói thêm rằng tôi đã thực hiện một vài podcast, làm báo và tổ chức các sự kiện. Điều thú vị là vài năm trước, khi tôi lần đầu tìm mua một căn hộ và dẫn mẹ đi xem vài chỗ, mấy người bên bất động sản hỏi tôi làm gì. Khi tôi trả lời họ, “Tôi là nhà văn”, mẹ tôi quay sang và nói, “Con là nhà văn thật sao?!” Người môi giới bất động sản bối rối lắm. Tôi bảo anh ta, “Cứ ghi là nhà văn – không sao, đó là sự thật.”
Điều tôi thích hỏi những người viết lách chuyên nghiệp là, bạn thích viết hay thích cảm giác đã hoàn thành một tác phẩm?
Tôi yêu việc nghiên cứu. Tôi không ngại viết nhưng tôi cũng khá căng thẳng về chuyện đó nên hay trì hoãn. Nhưng khi đã vào guồng và mọi thứ trôi chảy, không có cảm giác nào sánh bằng. Tôi cũng rất thích chỉnh sửa. Tôi thường viết quá nhiều, với ý định cắt bỏ 50% rồi thêm lại khoảng 10%.
Ôi, dù là người quyết liệt nhưng tôi thấy việc cắt bỏ thật khó nên bản thân mình không bao giờ vứt bỏ hoàn toàn. Tôi thường để chúng sang một trang khác và lưu lại, rồi đôi khi xem lại và thêm vào hoặc sắp xếp cho đúng ý mình.
Chị có biết mình muốn làm gì từ khi còn nhỏ không?
Tôi luôn muốn làm trong lĩnh vực sân khấu, nhưng sau này nhận ra điều đó thực chất là mong muốn được kể chuyện. Tôi muốn ở vị trí có thể nâng tầm những câu chuyện. Mọi thứ tôi làm, ngay cả khi còn đi học, đều xoay quanh việc làm thế nào để tổ chức các sự kiện liên quan đến kể chuyện. Tôi nghĩ mình trung thành với điều đó – chỉ là tôi đã thực hiện nó theo nhiều cách khác nhau.
Từng có thời gian diễn xuất, vậy chị có muốn cống hiến hoàn toàn cho việc đó?
Tôi thành lập một công ty sân khấu, và khá thú vị khi tôi được làm việc với các nhà văn và diễn viên trẻ. Cuối cùng, tôi quay lại làm tiến sĩ vì tôi muốn “đào sâu” hơn: Làm thế nào để tạo ra sân khấu thực sự khám phá những câu hỏi lớn? Và làm thế nào để tìm kiếm cách kể chuyện mới? Vào thời điểm đó, tôi không còn mê đắm với thế giới sân khấu và muốn đưa vào nhiều tiếng nói hơn. Văn hóa biểu diễn và nghệ thuật biểu diễn từ các nước Nam Bán cầu chủ yếu được kể qua lăng kính của người da trắng, và tôi biết phải có cách khác. Đó là lý do tôi quay lại.
Tôi muốn trở thành diễn viên từ khi còn nhỏ; tôi yêu thích điều đó và thấy nó thật sự biểu cảm và sáng tạo. Nhưng đến năm cuối đại học, tôi cảm thấy rất không thoải mái trên sân khấu. Đó là thời điểm tôi thấy không thoải mái khi cơ thể phụ nữ bị soi xét rất nhiều, không phù hợp với chuẩn mực, việc bị người khác để ý hoặc nhìn vào thường mang tính kỳ thị hoặc tình dục hóa. Tôi khá khó chịu với điều đó và cũng chán diễn xuất vì là một diễn viên, bạn phải chờ người khác quyết định bạn có “phù hợp” hay không. Tôi tự nhủ, mình không phải kiểu người đó nên quyết định chuyển sang học đạo diễn và kể chuyện theo cách khác.
Thật hấp dẫn khi sợi dây kể chuyện xuyên suốt cuộc đời chị một cách rõ rệt như vậy. Đồ ăn xuất hiện trong bức tranh đó từ khi nào?
Khi học tiến sĩ, tôi nhận ra tất cả những câu chuyện, nghi thức, và lịch sử… rất nhiều trong số đó liên quan đến nông nghiệp và đồ ăn. Lớn lên trong môi trường đầy ắp đồ ăn và làm việc trong ngành dịch vụ, tôi nhận ra đồ ăn là một phần trung tâm của mọi câu chuyện, đặc biệt là cách để kể những câu chuyện khó khăn. Tôi cũng bắt đầu làm báo nhiều hơn. Nếu sân khấu có thể khá tinh hoa, thì báo chí có thể tiếp cận nhiều người hơn. Tôi đến với sân khấu để dân chủ hóa nó, biến nó thành một điều lớn lao mà ai cũng có thể trải nghiệm, nhưng tôi thấy mình bị kẹt trong những cấu trúc. Tôi không nói truyền thông tốt hơn, nhưng có nhiều không gian hơn để bạn thực sự được lắng nghe và nhìn thấy.
Nấu ăn có phải là một phần trong cuộc sống hàng ngày của chị không?
Tôi yêu việc ăn uống, và thích nấu nướng khi có thời gian, nhưng nấu ăn không giúp tôi giảm căng thẳng. Một phần trong tôi hơi nổi loạn, kiểu như, tôi là một người theo chủ nghĩa nữ quyền, tôi không cần phải nấu ăn. Và tôi không muốn nấu ăn trở thành thứ định nghĩa tôi, nơi mọi người nói, “Đó là cách bạn có văn hóa”. Tôi có văn hóa theo những cách khác! Vì vậy, tôi rất kiên định với việc không trở thành “người nấu ăn”. Nhưng cuối cùng, tôi thực sự yêu thích nấu nướng. Đúng hơn, tôi yêu việc mọi người đến chơi nhà. Trong buổi ra mắt sách của tôi, chúng tôi đã có một ngày nấu nướng tuyệt vời cùng bạn bè. Chúng tôi làm đủ loại sốt chấm, và tôi cho một con gà vào lò nướng. Đó là điều tôi yêu thích ở việc nấu ăn và chiêu đãi mọi người, khi mọi người cùng tham gia, như dịp Giáng sinh. Đó là phần tôi yêu.
Tôi thích điều chị nói về việc là một phụ nữ da màu và không để nấu ăn trở thành câu chuyện định nghĩa mình. Là người đã viết về đồ ăn, nhiều biên tập viên muốn chị gán một câu chuyện cho phụ nữ châu Á, đặc biệt là liên quan đến những người bà hoặc tổ tiên trước đây (là phụ nữ).
Thật kỳ lạ. Đồ ăn là một phần trung tâm trong tuổi thơ của tôi; mẹ và chị tôi là những đầu bếp tuyệt vời, và đồ ăn là cách tôi giữ gìn di sản của mình, nhưng nó không bị thần thánh hóa. Rồi còn một điều nữa với người da màu, đặc biệt là các cộng đồng lao động, đồ ăn có thể là một chủ đề nguy hiểm và không thoải mái. Bạn có thể không lớn lên với những món ăn mang lại cảm giác an ủi, hoặc có sự thiếu thốn. Vì vậy, giấc mơ hoài niệm về đồ ăn dường như là một không gian rất nguy hiểm để bước vào. Có rất nhiều nỗi đau trong đó, và tôi nghĩ điều này không được suy ngẫm nhiều.
Tôi tò mò liệu chị có nhớ khoảnh khắc nào trong đời khi chị nhận ra nguồn gốc gia đình mình độc đáo và đa chiều như vậy, với dòng máu Iban từ phía cha và chủ yếu là di sản Scotland từ phía mẹ, khi sống ở New Zealand.
Tôi không chắc đó có phải là một nhận thức rõ ràng, nhưng có lần ở Malaysia, trước khi chúng tôi chuyển đến New Zealand, tôi đã nói với mẹ rằng tôi không muốn là người da trắng mà muốn là người Iban hoàn toàn. Tôi không biết tại sao mình nói vậy, nhưng có gì đó đã khiến bản thân nghĩ rằng mình không muốn là kiểu “một nửa”. Tôi muốn là điều gì đó trọn vẹn dù đã rất ý thức rằng mình có chút “khác biệt”. Rồi khi đến New Zealand và bị người khác trêu chọc, tôi đã rất bối rối. Việc chúng tôi là người Iban đã ăn sâu vào tôi; đó là cốt lõi của bản sắc riêng. Gần như là, tên tôi là Anna, và tôi là người Iban.
Chị có lớn lên cùng nhiều trẻ em Iban khác không?
Không. Ở Malaysia, chúng tôi có gia đình, nhưng ở New Zealand thì không có ai. Khi còn nhỏ, tôi hầu như không nhớ có ai khác là người Nam Á hoặc Đông Nam Á, dù ở trường trung học có vài người từ Hồng Kông.
Thật thú vị vì tôi học ở một trường quốc tế và nhớ mình đã nghĩ rõ ràng rằng tôi muốn là người da trắng, hầu hết nhiều đứa trẻ nổi tiếng đều là người da trắng. Thật kỳ lạ khi chúng ta muốn những điều đó mà không thực sự hiểu tại sao.
Đúng vậy, thậm chí không hiểu “trắng” nghĩa là gì. Với một người bạn của tôi, chúng tôi có một điểm chung là thỉnh thoảng nhận ra mình không phải người da trắng. Bạn lớn lên nghĩ rằng mọi người đều bình thường, ai cũng như họ vốn thế, rồi đột nhiên bạn nhận ra những điểm khác biệt. Tôi đi trên phố với vài người bạn da trắng, rồi vô tình thấy mình trong cửa kính ở một cửa hàng và tôi nghĩ rằng mình khác biệt. Không phải tôi muốn đặt sự trắng làm trung tâm, nhưng bạn trở nên rất ý thức rằng mình không thuộc về chuẩn mực đó.
Rất nhiều công việc của chị xoay quanh việc phi thực dân hóa các không gian văn hóa. Chị đã nói và viết về việc đồ ăn và thức uống có thể là cách để nói về những điều khó khăn. Có món ăn hay thức uống nào mà chị nghĩ thực sự thể hiện khả năng đó không?
Rõ ràng là gia vị. Tôi đã viết rất nhiều về hạt tiêu, nên đó là chủ đề yêu thích của tôi. Nhưng tôi thực sự muốn viết thêm về whiskey từ góc độ lịch sử và thuộc địa, đặc biệt khi Beyoncé ra mắt dòng whiskey của riêng cô ấy, trong khi ở Mỹ, whiskey từng được làm bởi những người nô lệ và có hệ thống giai cấp riêng quanh nó. Thật điên rồ.
Rồi còn gin, thứ tôi luôn thấy hấp dẫn. Tất cả là về các loại gia vị được sử dụng, và dĩ nhiên bạn sẽ nhìn vào thương mại gia vị và lý thuyết về việc gin tonic được tạo ra để chống lại bệnh sốt rét; vào một thời điểm, số tiền Công ty Đông Ấn chi cho quinine gần như đủ để trả cho quân đội Anh trong một năm.
Tôi thích cách nhìn đồ ăn từ góc độ vậy. Và đó cũng là lý do tôi rất thích bài luận của chị về laksa trong Penang: Recipes & Wanderings Around an Island in Malaysia.
Có rất nhiều thứ tôi không thể đưa vào. Laksa sẽ là một chủ đề tuyệt vời để đào sâu. Những câu chuyện về các thương nhân Trung Quốc sống hai cuộc đời, đến Malaysia và xây dựng gia đình với phụ nữ địa phương trong khi vẫn có gia đình ở Trung Quốc. Rồi còn một cuộc đối thoại cần được xác minh, về việc phụ nữ bản địa bị nô lệ hóa bởi những người đàn ông này, có một số bằng chứng về điều đó. Có rất nhiều vùng xám, và nó liên quan đến thương mại. Bối cảnh đó đã tạo ra ẩm thực Nonya, mà laksa là một phần, và laksa chắc chắn là một món ăn của quyền lực, sự củng cố và tiến hóa. Nhưng nó cũng nói về sức mạnh của phụ nữ; nhiều phụ nữ bị giới hạn trong không gian gia đình, và họ đã tạo ra món ăn này vì bất chấp, và nhờ vào điều đó. Họ đã định nghĩa ý nghĩa của việc thuộc về cộng đồng văn hóa này.
Chị nghĩ ẩm thực ở London đã thay đổi nhiều như thế nào về mặt đối thoại liên quan đến chủ nghĩa thực dân và bản sắc kể từ khi chị bắt đầu viết?
Rất nhiều. Tôi từng tranh luận với một biên tập viên, cũng là bạn tôi, vì tôi nói rằng đang có sự quan tâm không nhỏ đến việc thảo luận về chủ nghĩa thực dân. Cô ấy bảo, “Mọi người đã quan tâm đến chủ nghĩa thực dân từ nhiều năm rồi”, và tôi đáp, “Không, họ chưa đâu”. Tôi biết điều đó từ khi tôi được phép viết về nó trong công việc của mình. Giờ đây, mọi người yêu cầu tôi viết về chủ đề đó. Họ đặc biệt yêu cầu tôi viết vì họ muốn nó được bàn luận, điều mà tôi nghĩ sẽ không xảy ra trước hoặc sau đại dịch. Tôi nghĩ đã có một sự chuyển dịch. Tôi sẽ không được các nơi chính thống đặt bài. Và mọi người giờ cởi mở hơn trong việc nói về bản sắc giới và ý nghĩa của việc tồn tại trong những không gian cảm thấy an toàn.
Chị có bao giờ tự kiểm duyệt bản thân không?
Tôi nghĩ có những lúc tôi đã tự chỉnh sửa, tự kiểm duyệt, điều này thật phiền khi nghĩ lại. Gần đây, tôi được phỏng vấn về MSG, và điều đầu tiên họ nói là, “Ồ, chúng ta không thể nói chuyện chính trị”. Tôi thực sự rất buồn về điều đó. Không thể nào đồ ăn lại không mang tính chính trị, đặc biệt là MSG. Cuối cùng, tôi đã nói, “Này, bạn không thể nói về MSG mà không nói về phân biệt chủng tộc. Chúng gắn bó với nhau. Bạn đang nói rằng bạn không muốn nói về phân biệt chủng tộc sao?” Đôi khi trong khoảnh khắc đó, bạn không nhận ra ngay, nhưng sau đó, bạn nghĩ, điều đó thật kỳ lạ.
Có khoảnh khắc nào chị cảm thấy mình đã tạo được tác động, nơi có cảm giác rõ ràng về sự tiến bộ không?
Tôi cảm thấy có một thời điểm trên Twitter khi mọi người thực sự lắng nghe và cởi mở. Mọi người viết các chuỗi bài, và mọi người thực sự tham gia. Có những buổi thảo luận mà tôi nói về chiếm đoạt văn hóa, và đó là chủ đề mà mọi người bắt đầu bàn luận nhiều hơn. Những gì tôi đã viết trong học thuật bắt đầu xuất hiện trong không gian công cộng. Nếu phải chọn một tác phẩm mà tôi cảm thấy khá tự hào, đó là bài viết cho gal-dem về nhà hàng Lucky Cat của Gordon Ramsay.
Tôi vẫn thấy thật kỳ lạ khi nhà hàng đó tồn tại, và họ dường như mở thêm các địa điểm mang chủ đề “châu Á” mơ hồ ở Mayfair mỗi năm.
Thật không may, khoảnh khắc cởi mở đó diễn ra ngay trước đại dịch, và nó dường như dừng lại hoàn toàn. Không ai muốn đào sâu hơn, chúng ta đã đến điểm mà mọi thứ đủ tiến bộ, và mọi người cảm thấy họ đã hoàn thành công việc. Giờ tôi khá bi quan về điều đó.
Con lắc dao động.
Chính xác. Nhưng đã có khoảnh khắc mà mọi người muốn nói về nó. Tôi không muốn quá tiêu cực vì theo nhiều cách, chúng ta đang ở một vị trí tốt hơn.
Chị mô tả thời điểm hiện tại chúng ta đang trải qua như thế nào, dù là về chiếm đoạt văn hóa hay nói thẳng thắn về ngành công nghiệp thực phẩm? Chắc chắn chị đã đọc bài báo về Jason Atherton nói rằng không có phân biệt giới tính trong các nhà bếp.
Thật điên rồ. Đó là điều tiêu biểu. Jason sẽ kiểu, “Ồ, giờ chúng ta ổn rồi”. Tôi không nói ngành này không tốt hơn, nhưng vấn đề là, vì giờ tốt hơn, nên chúng ta không cần nghĩ về nó nữa. Theo một cách nào đó, điều này tệ hơn vì bạn hiểu vấn đề nhưng không chủ động thay đổi chúng. Vợ của anh ta là một phụ nữ da màu, làm sao anh ta không tích cực chống phân biệt chủng tộc và ủng hộ nữ quyền?
Tôi biết nhiều người muốn rời bỏ mạng xã hội vì những tin tức liên tục, đặc biệt từ Mỹ. Với tôi, việc xuất bản Người Hoa và Bất kỳ Người Á nào Khác ngay bây giờ cảm thấy một mặt rất quan trọng, nhưng mặt khác lại là một cuộc chiến. Cuốn sách này không nhằm để tranh đấu; nó được viết để nói về sự kiên cường và niềm vui, đồng thời chỉ ra những nỗi kinh hoàng và tội ác. Nhưng thay vào đó, tôi cảm thấy như mình đang ra mắt cuốn sách khi mọi người sẽ nói, “Chúng tôi không muốn nói về chuyện đó”. Điều tôi rút ra từ cuốn sách là chúng ta phải chấp nhận sự lộn xộn. Chúng ta không thể chỉ đánh dấu vào các ô. Đôi khi nó khá ngớ ngẩn và hài hước, vì tôi nghĩ bạn phải hơi hài hước để đối mặt với tất cả bóng tối này.
Chắc chắn rồi. Tôi muốn quay lại điều chúng ta đã đề cập trước đó, về những người đàn ông da trắng trong ngành thực phẩm. Họ chiếm không gian trong nhiều ngành công nghiệp, nhưng trong thế giới ẩm thực, động lực đó cảm thấy rất rõ rệt và cá nhân.
Có điều gì đó ở đây, vì đồ ăn là thứ được tiêu thụ. Không chỉ là những người đàn ông da trắng đang chiếm không gian, mà họ đang tiêu thụ bạn. Một cảm giác rất bản năng, và là lý do tại sao thật khó để diễn đạt khi bạn thấy điều gì đó xảy ra, hoặc thấy một ví dụ về chiếm đoạt văn hóa. Không chỉ là ai đó nói, “Tôi là chuyên gia về món này và tôi sẽ nấu nó, sở hữu nó”. Họ đang nói, “Tôi sẽ nấu nó, sở hữu nó, và rồi tôi sẽ ăn nó”. Khi đồ ăn có thể là mối liên kết lớn nhất với bản sắc của bạn, thì họ đang ăn bạn, và thật khó để giải thích điều này với ai, những người có cảm giác thuộc về và quê nhà được khẳng định theo nhiều cách trong cuộc sống hàng ngày của họ. Đó là sự tiêu thụ theo hai nghĩa, vì sau đó nó trở thành thứ được bán và thương hiệu hóa. Nhưng để giải thích với họ, “Bạn đang tiêu thụ tôi”, thì điều đó không có ý nghĩa với họ.
Khi văn hóa hay bản sắc của bạn cũng là lăng kính duy nhất mà nhiều người nhìn bạn và nơi bạn đến, đó là lý do mọi người đặt nặng vấn đề này. Tôi làm sao để neo đậu bản thân hay khiến mình trở nên dễ hiểu? Trong Penang, tôi viết về việc người Malaysia bị giản lược vào năm món ăn, như roti canai, nasi lemak. Kiểu như, đó là tất cả những gì bạn là. Thật khó khăn vì nó quá rạch ròi.
Dù là đọc sách hay bài báo, tôi đoán chị phải đọc rất nhiều thứ khó khăn. Chị đối mặt và giảm bớt áp lực đó như thế nào khi đó là công việc của chị?
Viết cuốn sách này thật sự khó khăn, nhưng không phải lần đầu tôi thấy mình trong tình huống không thể xử lý thông tin. Tôi đã tìm đến một nhà trị liệu năm ngoái; về cơ bản, tôi cần một người để nói về bản sắc, người hiểu về những người làm việc tự do và sáng tạo. Điều đó rất tốt vì nó cho tôi không gian để chấp nhận những cảm xúc này, nhưng nó vẫn khó khăn. Trong sách, tôi viết về việc khóc ở Thư viện Anh vì bạn đọc những thứ này, và bạn không biết phải làm gì với chúng. Tôi rất may mắn vì có những người bạn tuyệt vời, cởi mở để thảo luận trong một không gian không phán xét, những phụ nữ da màu khác và những người từ các cộng đồng bị lề hóa. Tôi cũng nghĩ có một chú chó thật tuyệt. Đi dạo là điều tuyệt vời nhất, và ở đây, chúng tôi gần khu đầm lầy. Nghe có vẻ sáo rỗng, nhưng nó rất hữu ích.
Cuốn sách nào đã định hình công việc của chị nhiều nhất không?
Tôi sẽ nói là Woman, Native, Other của Trịnh T. Minh Hà và Borderlands / La Frontera của Gloria Anzaldúa. Tôi đọc cả hai khi làm tiến sĩ. Cả hai đều là nhà thơ, và cách họ nhìn vào cấu trúc khi viết, họ vứt bỏ mọi quy tắc, và tôi nghĩ điều đó thật đẹp. Tôi luôn quay lại với chúng.
Chị có ở trong những trạng thái tinh thần khác nhau khi làm việc, chẳng hạn như với podcast, thơ, hay biểu diễn không?
Ồ, thú vị đấy. Nó là một sự liên tục, nhưng cảm giác thì khác. Tôi nghĩ mình viết với khán giả trong đầu; tôi luôn nghĩ về việc viết như thể đang nói chuyện với ai đó. Tôi sẽ đọc to tác phẩm của mình. Tôi luôn nghĩ, nếu tôi đứng trước ai đó, cố gắng kể câu chuyện này, tôi sẽ nói thế nào? Đó là lý do tôi yêu podcast và âm thanh. Nhưng nó có những nhịp điệu khác nhau; khi viết thơ, nó thường cảm thấy vật lý và giác quan hơn nhiều.
Chị thường làm gì để bước vào trạng thái viết lách?
Tôi pha một bình trà nhỏ. Tôi sẽ cho bạn xem phòng của tôi, thật đấy. Tôi từng đặt bàn làm việc ở đây và nhìn ra vườn, với những con mèo, chim, và sóc. Giờ tôi không còn bàn làm việc ở đây nữa, nhưng nơi này giống như một bàn thờ nhỏ. Đây là vụ lúa cuối cùng mà bố tôi thu hoạch, và tôi có những viên đá quý. Có những thứ này xung quanh rất quan trọng khi tôi viết. Và đây là tất cả sách của tôi.
Chị có phải là người đa cảm khi trang trí nhà cửa không?
Tôi đa cảm và rất yêu thích đồ vật bởi chúng cực kỳ quan trọng. Mẹ tôi cũng giống như vậy, và thật thú vị khi trở lại New Zealand vào dịp Giáng sinh và thấy bà đã sắp xếp mọi góc trong nhà thật đẹp. Bà có rất nhiều đồ vật, nhưng không bao giờ trông bừa bộn vì đã sắp đặt chúng để mọi người có thể thưởng thức. Tôi nghĩ mình cũng có cách tiếp cận tương tự. Tôi đang nghiên cứu thêm về lịch sử Iban, và đồ vật rất quan trọng. Họ thường dời nhà mỗi 5 năm để canh tác ở những khu vực khác, nhưng họ luôn mang theo đồ vật của mình. Nghiên cứu của tôi cho thấy đồ vật quan trọng thế nào trong việc tạo cảm giác nhà và sự thuộc về đối với người Iban. Điều đó ăn sâu vào tôi từ cả hai phía.
Chị có kế hoạch dài hạn nào muốn chia sẻ không?
Tôi đã bắt đầu viết một tác phẩm hư cấu, mà tôi muốn nó trở thành một tiểu thuyết. Đó là lý do tôi đang đọc The Golden Road, vì có những sự kiện lịch sử tôi muốn đảm bảo mình nắm rõ. Tôi đã nghiên cứu kỹ về hạt tiêu và lịch sử Iban, nhưng còn rất nhiều thiếu sót vì chúng tôi không có đủ tài liệu. Với một vài mẩu chuyện tôi đã nghe về cuộc đời của mọi người, và tôi biết tiểu thuyết có thể kể những phần đó mà không cần phải trích dẫn đầy đủ.
Tôi nghĩ người bản địa và phụ nữ Đông Nam Á chưa được đại diện tốt, và tôi muốn kể câu chuyện của họ. Chúng ta đã nhắc đến, nhưng tôi cũng muốn viết thêm về lịch sử và tác động của đồ uống. Chúng ta nói về đồ ăn như một yếu tố văn hóa, nhưng hiếm khi nói về việc hiểu đồ uống. Thực ra, chúng có lẽ là một trong những thứ sớm nhất được chúng ta nghi thức hóa. Chúng ta quên rằng chúng là những điểm mấu chốt văn hóa.