Sự kiện
The Many Lives of the Nakagin Capsule Tower
Thời gian
10/7/2025 – 12/7/2026
Địa điểm
MoMA, New York
Hoa Kỳ
Tổng hợp & Biên tập
Anh Nguyên
Được xây dựng tại khu Ginza, Tokyo năm 1972 và tháo dỡ vào năm 2022, tháp từng là biểu tượng rõ nét nhất cho chủ nghĩa Metabolism trong kiến trúc Nhật Bản, một phong trào tìm cách mô phỏng sự tăng trưởng và biến đổi tự nhiên trong môi trường xây dựng. Thông qua một mô-đun được phục dựng hoàn chỉnh và hệ thống tài liệu lưu trữ đa dạng, MoMA không chỉ gợi lại di sản này mà còn kích thích tư duy phản biện, thay vì thuần túy hoài niệm.
Được trưng bày trong triển lãm là khoang A1305, nguyên bản từng đặt tại tầng cao nhất của tháp. Khoang này đã được phục dựng gần như nguyên trạng, sử dụng các bộ phận thu hồi từ những đơn vị khác, từ nội thất mô-đun, hệ thống điều khiển âm thanh cho đến TV màu Sony đã tái hiện một không gian sống nhỏ gọn mang đậm tinh thần tương lai của thập niên 1970. Bao quanh mô-đun là hơn 40 hiện vật bao gồm mô hình kiến trúc, tờ rơi quảng bá, phim tư liệu và các cuộc phỏng vấn, phản ánh cách những “viên nang” này đã thích ứng và vượt xa mục tiêu ban đầu của mình. Tại một thành phố liên tục được tái tạo như New York, triển lãm đặt ra câu hỏi: bảo tồn một ý niệm kiến trúc là gì trong thời đại của sự vô thường?
Thông qua triển lãm này, MoMA đào sâu nghiên cứu một công trình mang tính biểu tượng được kiến trúc sư Kishō Kurokawa hình dung như một “cỗ máy sống” có khả năng tự tái tạo. Hai khối trụ bê tông được thiết kế như phần hạ tầng cố định, trong khi các khoang capsule dự kiến sẽ được thay thế định kỳ để thích nghi với những nhu cầu mới. Tuy ý tưởng thay thế đó không bao giờ thành hiện thực, cuộc đời của tòa tháp lại chứng minh điều ngược lại: nó không ngừng biến đổi.
Đội ngũ giám tuyển của MoMA do Evangelos Kotsioris và Paula Vilaplana de Miguel dẫn dắt, đã nhấn mạnh những hình thái sử dụng không chính thức của các khoang: từng được biến thành gallery nghệ thuật, quầy DJ, hay không gian thiền định. Kiến trúc, qua đó, không còn là sự áp đặt hình thức, mà trở thành nền cho các hình thái sống linh hoạt và cá nhân hóa.
Triển lãm “The Many Lives of the Nakagin Capsule Tower”, được trưng bày tại Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại, New York, từ ngày 10/07/2025 đến ngày 12/07/2026. Ảnh: Jonathan Dorado 
Triển lãm “The Many Lives of the Nakagin Capsule Tower”, được trưng bày tại Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại, New York, từ ngày 10/07/2025 đến ngày 12/07/2026. Ảnh: Jonathan Dorado 
Triển lãm “The Many Lives of the Nakagin Capsule Tower”, được trưng bày tại Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại, New York, từ ngày 10/07/2025 đến ngày 12/07/2026. Ảnh: Jonathan Dorado 
Kisho Kurokawa, Kiến trúc sư & Cộng sự (Tokyo, thành lập năm 1962). Capsule A1305 từ Tháp Capsule Nakagin. 1970–72; phục hồi 2022–23. Thép, gỗ, sơn, nhựa, vải, polyurethane, kính, gốm và thiết bị điện tử, 8′ 4 3/8″ × 8′ 10 5/16″ × 13′ 10 9/16″ (255 × 270 × 423 cm). Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại, New York. Quà tặng của Jo Carole và Ronald S. Lauder, Alice và Tom Tisch, và Dự án Bảo tồn và Phục hồi Tháp Capsule Nakagin, Tokyo 
Noritaka Minami. B1004 I, từ loạt ảnh 1972 (2010–22). 2011. Bản in sắc tố lưu trữ, kích thước 20 × 25″ (101,6 × 127 cm). Ảnh © Noritaka Minami 
Hình ảnh từ Nakagin Capsule Style (Tokyo: Soshisha, 2020), cho thấy Wakana Nitta (hay còn gọi là Cosplay Koe-chan) trong không gian riêng tư của mình, nơi cô sử dụng làm phòng DJ. do Tatsuyuki Maeda / Dự án Bảo tồn và Phục hồi Tháp Nakagin Capsule, Tokyo, Nhật Bản cung cấp 
Noritaka Minami. A503 I, thuộc loạt 1972 (2010–22). 2017. Bản in sắc tố lưu trữ, kích thước 20 × 25″ (101,6 × 127 cm). Ảnh: Noritaka Minami 
Đêm tại Tháp Nakagin Capsule, với hình ảnh ông Takayuki Sekine nhìn qua cửa sổ của khoang B1004, năm 2016. Ảnh: Jeremie Souteyrat
Việc MoMA sở hữu khoang A1305 vào năm 2023 đánh dấu một thành tựu hiếm hoi trong việc lưu giữ vật thể từ một công trình từng bị cho là không thể bảo trì. Đây là một trong 14 capsule duy nhất trên thế giới được phục dựng nguyên trạng. Trong một số chương trình đặc biệt dành cho hội viên, khách tham quan có thể trực tiếp bước vào và trải nghiệm không gian, đúng với tinh thần nguyên thủy của công trình: kiến trúc là để sống cùng. Việc triển lãm tại MoMA còn nằm trong tham vọng lớn hơn của bảo tàng, đặt lại câu hỏi về tính vĩnh cửu, quyền tác giả và bản chất biến động của thiết kế.
Triển lãm The Many Lives of the Nakagin Capsule Tower không chỉ giới hạn trong không gian phòng trưng bày. Một cuốn sách chuyên khảo do Evangelos Kotsioris biên soạn, nằm trong loạt MoMA One on One, sẽ mở rộng câu chuyện về tháp, từ những ý tưởng tiên phong đến những ngày cuối cùng. Cuốn sách sử dụng các tài liệu hiếm và lời kể trực tiếp từ cư dân cuối cùng của công trình, từ đó mở rộng nhận thức về kiểu hình cư trú thử nghiệm này. Song song, MoMA phối hợp cùng Japan Society tổ chức một chuỗi chương trình kéo dài suốt thời gian diễn ra triển lãm, nhằm đặt dự án trong mối tương quan giữa bối cảnh Nhật Bản gốc và người xem quốc tế ngày nay.
