Võ Trọng Hồng

Hôm đấy là một buổi sáng mùa đông, chưa kịp ăn sáng tôi chạy vội tới văn phòng nhỏ của Võ Trọng Hồng để kịp cái hẹn với anh. Nói chuyện suốt ba tiếng, nhưng bài phỏng vấn ngắn kể bên dưới cũng đủ để nói về Hồng.

Tôi không muốn bắt đầu cuộc nói chuyện này như một buổi phỏng vấn, thay vào đó tôi hỏi để hiểu, rồi tự mình kể độc giả câu chuyện nhỏ về một kiến trúc sư trẻ, từng du học tại Pháp, yêu vẽ và luôn trân trọng từng khoảnh khắc trong ngày.

Tại sao lại là vẽ, và tại sao lại là kiến trúc?

Tôi thích vẽ từ nhỏ, thi đại học tôi chủ động chọn khối A của trường Đại học Xây dựng Hà Nội. Sau này nhận ra mình không thích ngành đã chọn nên tôi quyết định chuyển sang kiến trúc. Dạo đó cũng phân vân lắm chứ chưa rõ ràng được như bây giờ.

Tại sao lại là vẽ, thì đơn giản là để lưu lại cảm xúc của mình trong giây phút đó, cũng như viết nhật ký. Khi có thời gian nhìn lại từng bức vẽ, tôi thấy kỉ niệm luôn hiển hiện. Nhiều người chọn máy ảnh để ghi chép, tôi chọn cầm bút. Khi đi nét rồi tô màu, cái hình thành là suy nghĩ, cảm xúc, kỉ niệm và hơn hết là tâm hồn mình. Tôi hay vẽ phố, vẽ phong cảnh thiên nhiên, tôi ít khi vẽ người.

May mắn, có nhiều người từng dạm hỏi mua những bức vẽ, họ muốn giúp đỡ để tôi có điều kiện sống với niềm yêu thích của mình.

Những người từng mua tranh của anh, họ nhận được giá trị gì?

(Nghĩ một lúc, Hồng cười rồi trả lời)

Thật ra tôi không phải tuýp người thích sở hữu và cũng chưa từng nghĩ tới vẽ vì lợi nhuận. Tôi không biết hoặc đảm bảo những bức tranh tôi vẽ có mang lại giá trị nào đó cho người mua.

Phần nhiều những người hỏi mua vì họ thích và cảm thấy đó là việc đáng làm. Với một số người, tôi chủ động tặng tranh họ, đơn giản vì tôi cũng thấy đó là việc đáng làm. Tôi không khuyên hoặc mời ai mua tranh của mình, nhưng việc có người mua khiến tôi thấy những giá trị của mình được lan tỏa.

Bức vẽ anh nhớ nhất?

(Lúc tôi hỏi câu này, Hồng suy nghĩ một lúc như tìm lại cảm xúc qua từng bức vẽ, rồi từ tốn trả lời)

Trong thời gian hai năm theo học Thạc sĩ tại Pháp, có lần tôi ghé Paris để xin visa đi Anh. Hôm đó là một buổi chiều tà, xong xuôi hết công việc đâu đó cũng khoảng 5h chiều, tôi tản bộ dọc con phố để ra đến sông Seine, đoạn gần nhà thờ Đức Bà. Xung quanh tôi đều tấp nập sinh viên và những người trẻ, ai cũng có bạn bè, còn tôi chỉ có một mình. Cũng có tý buồn man mác khi thấy bóng chiều tà xuống nhanh, thôi thì làm bạn với một thứ vô hình xung quanh nên tôi lấy giấy ra vẽ, vẽ nhanh để kịp ánh chiều. Trời càng tối thì tự dưng nỗi buồn cứ lớn dần thêm.

Đang ngồi vẽ thì xuất hiện một bạn tới bắt chuyện, người này từ Mỹ sang Paris học nhiếp ảnh. Ngồi nói chuyện với nhau trong lúc vẽ, tôi cảm thấy mình như đang ở đây, cũng như đang ở đâu đó không rõ. Tôi nhớ mãi buổi chiều hôm đấy, kí ức về một chiều buồn Paris, không hẳn vì cô đơn, mà vì lặng lẽ.

Xem thêm về bức tranh Pont art à Paris trên Artistay Shop

Anh tìm cảm hứng vẽ từ ai, hay từ những điều gì trong cuộc sống?

(Hồng suy nghĩ một lúc. Chắc từ trước tới giờ vẽ đến với anh rất tự nhiên, không phải nghĩ nhiều về tìm cảm hứng, hay tìm trải nghiệm. Xem tranh và nói chuyện với Hồng, tôi cảm nhận được sự chân thành, một thứ gì đó rất thật, không gượng ép. Anh vẽ đơn giản vì thích và muốn vẽ. )

Mỗi người có một cách giải tỏa khác nhau, tôi chọn vẽ. Đó là khi tôi được thư giãn với bản thân mình, thấy được một điều gì đấy từ bên trong. Tôi hay đùa là khi vẽ, tôi có khả năng quyết định mọi thứ.

Thời gian ở Pháp, tôi để ý và nhận ra chẳng ai khác ai lắm, mỗi người đều có một sở thích riêng, ví như bạn tôi có người thích đạp xe, chụp ảnh…mà chụp chuyên nghiệp luôn nhé! Tôi thấy điều đó giúp họ cân bằng cuộc sống. Nhiều lúc quan sát xung quanh, tôi thấy không ít người cố bám víu hoặc chạy theo một điều gì đó đến nỗi không có thời gian cho chính bản thân mình. Mỗi người nên có một cái gì đấy cất riêng, không cần khoe mẽ, phô trương, cái gì đấy có giá trị cho bản thân và có thể giúp đỡ được người khác trong cuộc sống.

Với tôi, đơn giản đấy là vẽ.

Tôi là một độc giả của Artistay và muốn mua tranh của anh thì anh có kỳ vọng gì ở một người mua tranh không?

(Tôi nhớ hỏi xong câu hỏi này, anh cười rồi khen hỏi rất hay. Tôi nghĩ câu hỏi hay, một phần vì anh chưa từng nghĩ tới việc mình sẽ bán tranh, mà tranh với anh là cầu nối tinh thần giữa anh và mọi người, với các kỉ niệm, nên chưa từng nghĩ sẽ có kỳ vọng gì.)

Theo tôi thấy, mỗi nghệ sĩ đều cần cái tôi tương đối lớn, đặt nhiều kỳ vọng vào khán giả xem họ sẽ đón nhận thế nào. Tôi không đặt ra kỳ vọng quá khác biệt, chỉ mong có người phù hợp lựa chọn rồi quý trọng và yêu bức tranh mình vẽ. Còn việc mọi người coi tác phẩm của tôi là cái gì đấy quý lắm, thì tôi chưa không nghĩ tới lúc này. Tôi rất vui nếu tình cờ đến một nơi và thấy tranh của mình được treo ngay ngắn để giúp mọi người thưởng thức. Đó cũng là lý do tôi tham dự một số triển lãm và hoạt động trưng bày, cũng có yếu tố thương mại gắn liền nhưng tôi có công việc kiến trúc làm chính, vì vậy vẽ tranh với mục đích không hẳn để kiếm sống.

Có vài bức tôi không trưng bày để bán, muốn giữ lại cho bạn bè, cho gia đình mình và cho mình xem. Giữ lại vì những kỷ niệm.

Có cơ hội học đại Học tại Việt Nam và Thạc sĩ tại Pháp về kiến trúc, anh thấy chương trình học ở Pháp có gì khác với chương trình tại Việt Nam?

Tôi thấy đầu tiên là số lượng học sinh. Cả chương trình tôi tham gia có 20 người nên từng học viên đều có cơ hội tiếp xúc và thực hành nhiều hơn. Chỗ tôi học có cả giảng đường và phòng Lab được trang bị máy móc cho sinh viên thể hiện ý tưởng. Là người thích làm thủ công, nên qua đó tôi thấy rất mãn nguyện (cười). Tôi không làm những thứ to tát, mà chỉ bắt đầu làm những gì thân thuộc nhất với cuộc sống thường ngày như làm một chiếc ghế, làm bằng tay những thứ như vậy để hiểu rõ mọi thứ xung quanh mình. Tôi không được thực hành nhiều lúc học đại học, nên khi qua Pháp tôi rất thích trải nghiệm đã có.

Một điều nữa rất hay đấy là khi tôi làm luận án, vốn phải viết rất nhiều mà tôi lại không phải con người của chữ nghĩa, thế là thầy bảo tôi vẽ. Tôi cứ vẽ, vẽ nhiều lắm thay cho viết. Cái thú vị ở đây là khi mọi thứ không bị gò bó và không phải cứng nhắc trong từng công việc. Cái tôi học được tới giờ không chỉ kiến thức, mà còn là cách suy nghĩ, nên tôi rất biết ơn những thầy cô bên đó đã chỉ dạy cho mình.

Anh có muốn chia sẻ gì với bạn làm nghệ thuật, đặc biệt là vẽ / kiến trúc như mình?

(Cười)

Tôi còn trẻ lắm, tôi không nghĩ mình có đủ kinh nghiệm để chia sẻ với ai.

(Tôi phải thuyết phục mãi, rồi anh cũng nói.)

Nếu phải chia sẻ thì tôi xin lấy lời một người bạn – “Tự nhiên mà sống”. Khi bạn hướng đến sự tự nhiên thì các bạn sẽ thấy những người tương tự, cơ hội được nói chuyện, gặp gỡ với những người giỏi hơn mình sẽ giúp mình học được nhiều điều. Các bạn cũng nên lắng nghe bản thân, đây là điều rất quan trọng. Trong thời gian ở Pháp, tôi cũng có một người bạn khác từng chia sẻ “Mọi người ai cũng muốn lớn nhanh quá, nhưng không để tâm hồn lớn cùng”.

Tôi may mắn khi gặp được những người tốt. Khu tôi sống bên Pháp nằm ở một thành phố thiên về nghệ thuật và âm nhạc. Ai ở đây cũng thích đi bộ, dạo mới sang, tôi cũng dành nhiều thời gian để đi dạo, rồi có hôm lớ ngớ đi vào một con ngõ cũ, vô tình gặp được một cộng đồng dân cư. Tôi chủ động giao tiếp, kể họ nghĩ tôi học gì, hay vẽ gì, gửi họ xem những thứ tôi làm như một cách để kết nối. Thế rồi người ta mời tôi làm triển lãm luôn, 6 tháng sau tôi có một triển lãm đầu tiên trên đất Pháp. Tôi thấy, phải luôn mở lòng, cơ hội tự nhiên sẽ đến trong vô thức.

Hướng đi tiếp theo của anh trong thời gian tới?

Năm rồi, tôi mới mở một văn phòng kiến trúc ở Hà Nội. Mọi thứ đến với tôi rất tự nhiên, giống như vẽ vậy, tôi cũng không biết nên mở văn phòng bao nhiêu người, quy mô to hay nhỏ. Tôi cảm thấy thích vẽ, thích làm thủ công từ hai bàn tay mình, nên văn phòng này cũng ra đời từ suy nghĩ đơn giản đó. Tư duy tôi rất mở, nếu bạn nào thích tới đây làm cùng mình thì làm, ngành nghề khác cũng được. Ai giỏi gì thì làm cái đó, rồi khi vô việc ắt sẽ có điểm chung, mọi thứ có thể bỗ trợ cho nhau. Tôi mong muốn được làm việc, làm điều gì đó chất lượng cho cộng đồng quanh mình.

Xem thêm về bức tranh Place préfecture à Grenoble trên Artistay Shop

Tôi có một câu hỏi cuối, anh có câu hỏi nào tự đặt cho bản thân ở thời điểm này?

Bây giờ thì không có nhưng cách đây khoảng mấy năm thì có, cũng giống như mọi người, tôi thường tự hỏi mình thích gì, thích làm gì, có thể làm tốt cái gì, điều gì có thể giúp đỡ được người khác. Bây giờ thì khác rồi, mình cứ làm việc, cố gắng làm việc thôi. Công việc hiện tại của tôi giống như một trang mới vậy, dù ra trường rồi nhưng tôi vẫn đang học tiếp và học thêm nhiều điều mới qua từng ngày. Hồi trước học lý thuyết, bây giờ học xã hội, học thực hành. Tôi vui lắm, chẳng có vấn đề gì là không có hướng giải quyết, mình lại có cơ hội học một kiểu mới. Kể như hôm nay gặp bạn, nói chuyện – cũng là học!

Cảm ơn anh vì buổi trò chuyện này!


Buổi trò chuyện kết thúc vào giữa trưa, anh Hồng tặng tôi tờ giấy mời của chương trình triển lãm tại Pháp (đã diễn ra), đó là sự kiện cuối cùng anh tổ chức trước khi về lại Việt Nam. Triển lãm này với anh là lời tri ân, gửi lời chào tạm biệt tới mọi người, tới thành phố. Tờ giấy mời này, với tôi cũng là lời  cảm ơn một buổi sáng gặp Hồng để có được câu chuyện thú vị này.

Thực hiện
Nguyễn Bảo Châu

Địa điểm
Tôn Đản, Hoàn Kiếm, Hà Nội

Ảnh
Trần Trung Hiếu